5 ก.พ. 2557
สำนักโลจิสติกส์ กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ กระทรวงอุตสาหกรรม ร่วมกับภาควิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรมเกษตร คณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (ร่วมด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านโลจิสติกส์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์)

ดำเนินโครงการพัฒนาโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมอาหารด้วยระบบโซ่ความเย็นและบรรจุภัณฑ์ (Food Cold Chain and Proper Packaging) เพื่อสนับสนุนองค์กรขนาดกลางและขนาดเล็กตลอดโซ่อุปทานใน 5 ภูมิภาค จำนวน 10 โซ่อุปทาน ให้สามารถพัฒนาปรับปรุงระบบการดำเนินงาน เครื่องจักรอุปกรณ์ หรือบรรจุภัณฑ์ที่ต่อเนื่องจากกระบวนการเก็บเกี่ยวจนถึงการกระจายผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสม เพื่อลดความสูญเสีย เพิ่มมูลค่า ยืดอายุการเก็บรักษาและการวางจำหน่าย รวมถึงผลิตภัณฑ์ถึงมือผู้บริโภคเร็วขึ้นและคงคุณภาพที่ดี ตัวอย่างผลการดำเนินงานในภูมิภาคต่าง ๆ มีดังนี้

ภาคกลาง โซ่อุปทานมะพร้าวได้ออกแบบบรรจุภัณฑ์ใหม่สำหรับผลิตภัณฑ์น้ำตาลมะพร้าวจากถุงพลาสติกชนิด PP มาเป็นซองฟอยล์ลามิเนต เพื่อป้องกันการซึมผ่านของอากาศ แสง และความชื้น ทำให้ยืดอายุการเก็บรักษาได้นานขึ้น โซ่อุปทานปลาน้ำจืดได้เสนอแนะให้ปรับปรุงรูปแบบการขนส่งปลาสด โดยใช้ตาข่ายที่มีความยืดหยุ่นมาแบ่งชั้นรองรับน้ำหนักปลาเพื่อลดการช้ำของเนื้อปลา และได้จัดทำระบบพัฒนาฐานข้อมูลจาก Microsoft Access สำหรับโรงงานแปรรูปที่ช่วยในการบันทึก ค้นหา วางแผนผลิตได้เร็วขึ้น

ภาคเหนือ โซ่อุปทานเสาวรสได้พัฒนาเครื่องคัดเกรดเสาวรสผลสดด้วยน้ำหนัก เพื่อเพิ่มความแม่นยำและลดการใช้แรงงานในการคัดเกรด สำหรับผลิตภัณฑ์เยลลี่เสาวรสได้ปรับปรุงแกนวาล์วของหัวจ่ายของเครื่องบรรจุ เพื่อลดการเกิดฟองบริเวณผิวหน้า ลดการกระเด็นและการเจริญของจุลินทรีย์บริเวณปากบรรจุภัณฑ์ และให้คำแนะนำในการปรับเปลี่ยนถ้วยบรรจุเยลลี่ เพื่อลดปัญหาสีเยลลี่ซีดลงระหว่างการวางจำหน่ายจากการสัมผัสแสงไฟภายในตู้แช่เย็น ในโซ่อุปทานผักกาดหอมห่อได้แนะนำให้ใช้วัสดุกันกระแทกรองในตะกร้าระหว่างการขนส่ง เพื่อลดปัญหาผลิตผลช้ำ และปรับปรุงประสิทธิภาพของกระบวนการตัดแต่งและบรรจุโดยการจัดสายการผลิต

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โซ่อุปทานข้าวได้พัฒนาเครื่องอบแห้งต้นแบบโดยใช้เทคโนโลยีปั๊มความร้อน ในกระบวนการตากเพื่อเพิ่มกำลังการผลิต ลดการเน่าเสียและกลิ่นไม่พึงประสงค์ในช่วงฤดูฝนที่ไม่สามารถใช้การตากแดดได้ ส่วนผลิตภัณฑ์เส้นก๋วยเตี๋ยวเส้นเล็กสดได้ปรับรูปแบบการบรรจุ โดยการใช้เครื่องปิดผนึกและอัดก๊าซไนโตรเจนร่วมกับการใช้ถุงสุญญากาศ ทำให้สามารถยืดอายุการเก็บรักษาได้นานขึ้น สำหรับโซ่อุปทานนมโคได้พัฒนาฉนวนหุ้มถังนมขึ้นเพื่อช่วยในการรักษาอุณหภูมิและคุณภาพของน้ำนมดิบจากฟาร์มถึงโรงงานแปรรูป

ภาคตะวันออก โซ่อุปทานมังคุดและมะม่วงสำหรับผลสดได้พัฒนาเครื่องปิดเทปกาวบนกล่องแบบพับฝากล่องอัตโนมัติแทนการใช้แรงงานคน เพื่อลดเวลาในการบรรจุ และคงคุณภาพของสินค้าสด สำหรับผลิตภัณฑ์แปรรูปโดยการแช่แข็งและอบแห้งแบบแช่เยือกแข็งมีปัญหาการทำความสะอาดพื้นที่และอุปกรณ์ผลิต และการใช้น้ำปริมาณมาก จึงแนะนำให้ใช้เครื่องฉีดน้ำความดันสูง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำความสะอาด ลดการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ และปริมาณน้ำเสีย

ภาคใต้ โซ่อุปทานไก่เนื้อ ผลิตภัณฑ์ลูกชิ้นไก่และไก่ยอได้พัฒนาห้องแช่แข็งที่ควบคุมอุณหภูมิได้ถึง -18 องศาเซลเซียส เพื่อรักษาคุณภาพของวัตถุดิบ ส่วนผลิตภัณฑ์ไก่จ๊อได้พัฒนาเครื่องย่อยเนื้อไก่เพื่อลดเวลาในการละลายที่ทำให้สูญเสียน้ำหนักเนื้อไก่ และได้ให้คำแนะนำให้เปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ใหม่จากถุงพลาสติกชนิด HDPE เป็นถุงไนลอนที่ช่วยป้องกันการเหม็นหืน และการเปลี่ยนแปลงของสี โซ่อุปทานปลาน้ำเค็ม ผลิตภัณฑ์ปลาสดแช่แข็งและปลาทูน่าลอยด์ได้พัฒนาเครื่องเคาะถาดน้ำแข็งเพื่อให้การทำงานเป็นมาตรฐานและควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์ได้ ผลิตภัณฑ์ปลาแผ่นได้ออกแบบและแนะนำให้เปลี่ยนบรรจุภัณฑ์เป็นถุงไนลอนให้สามารถยืดอายุการเก็บรักษา และเพิ่มโอกาสในการจำหน่าย

นอกจากนี้โครงการได้มีการพัฒนาระบบเชื่อมโยงข้อมูลเพื่อการบริหารโซ่อุปทาน (Smart Link) และได้มีการจัดฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เพื่อให้ความรู้แก่ผู้เข้าร่วมโครงการ เช่น มูลนิธิโครงการหลวง กลุ่มอาชีพสตรีบ้านคลองเขิน กลุ่มวิสาหกิจผู้ผลิตข้าวฮางงอกหอมทองสกลทวาปี องค์การส่งเสริมกิจการโคนม (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) สหกรณ์โคนมขอนแก่น สหกรณ์การเกษตรท่าใหม่ เป็นต้น อีกทั้งยังได้ให้คำปรึกษาแนะนำเพื่อแก้ไขปัญหาและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานในด้านอื่น ๆ ด้วย โดยผลการดำเนินงานทั้งหมดจะนำไปจัดทำคู่มือบทเรียนจากประสบการณ์ (Lessons Learned) เพื่อให้องค์กรต่าง ๆ และผู้ที่สนใจนำไปยุกต์ใช้ประโยชน์ต่อไป

เอกสารเพิ่มเติม: